Βρισκόμαστε στο Παρίσι, αρχές της δεκαετίας του '90, όταν η γαλλική Act Up κορυφώνει τις δράσεις της, ενημερώνοντας για τον ιό του AIDS και απαιτεί από την κυβέρνηση και τις φαρμακευτικές εταιρείες να επισπεύσουν τις δοκιμές για τα φάρμακα που θα μπορούσαν να σταματήσουν την ιλιγγιώδη θανατηφόρα διαδρομή του ιού όχι μόνο στην γκέι κοινότητα, αλλά και ανάμεσα στους τοξικοεξαρτημένους,τις σεξεργάτριες και τους φυλακισμένους.
Ο τίτλος της ταινίας «120 Χτύποι το Λεπτό» αναφέρεται στο σημείο εκείνο που η καρδιά χτυπάει πλέον σε επικίνδυνα σημεία: όταν η επιθυμία γίνεται εμμονή, η χαρά ελευθερώνει ενέργεια, ο θυμός μετατρέπεται σε βία και το μόνο που έχει σημασία είναι να καταφέρεις να μην περάσεις το όριο - για να μην χάσεις τη στιγμή αλλά κυρίως την ίδια σου τη ζωή.
Μια ταινία που ξετυλίγεται πάνω στις έννοιες της αντίστασης, της δράσης, του ακτιβισμού, της αλληλεγγύης και της αυτοοργάνωσης, έννοιες που έχουν νόημα μόνο όταν είσαι διατεθειμένος να φτάσεις σε εκείνο το σημείο όπου η καρδιά χτυπάει στο όριο των 120 χτύπων το λεπτό. Ισως γιατί μόνο σε εκείνο το σημείο κάθε μάχη, κάθε νίκη και κυρίως κάθε ήττα και κάθε θυσία αρχίζει να αποκτά πραγματικό νόημα. Μια ταινία ορόσημο για την οροθετικότητα, την ομοφυλοφιλία, τους αγωγές για την ταυτότητα και κυρίως για τη ζωή, ενάντια στο στίγμα, στην μη ορατότητα, στον θάνατο.
Σε βιτριολική σάτιρα πάνω στην αμερικανική κοινωνική, ηθική και πολιτική πραγματικότητα μετατρέπει ο Τζορτζ Κλούνεϊ σενάριο των αδελφών Κοέν.
Το φιλμ καλωσορίζει στο Suburbicon, ένα ηλιόλουστο προάστιο, πρότυπο πραγμάτωσης του αμερικανικού ονείρου, έτος 1959. Μέρος ήσυχο, σύγχρονο, πλούσιο σε ανέσεις και γεμάτο καλοσυνάτους κατοίκους. Τουλάχιστον μέχρι τη στιγμή που η οικογένεια αφροαμερικανών Mayers θα έρθει να μείνει δίπλα τους, οδηγώντας τους ρατσιστές λευκούς στο να δείξουν πού ακριβώς έχουν γραμμένη την περίφημη φυλετική ενσωμάτωση, την οποία με κόπο και αίμα διεκδικεί το κίνημα για τα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα των μαύρων.
Ταυτόχρονα,αν και η οικογένεια Λοντζ είναι εκ των ακρογωνιαίων λίθων στην κοινότητα Suburbicon, η ζωή της ανατρέπεται ξαφνικά, όταν μια επίθεση που δέχεται από αγνώστους στο σπίτι τους επιφέρει τον τραγικό θάνατο της μητέρας του μικρού Νίκι.
Δράστες υποκριτές, αξιοθρήνητοι χαρακτήρες, άπληστοι και ηλίθιοι, στο αδιέξοδο που επιφυλάσσει για αυτούς το κυνήγι του αμερικανικού ονείρου.
Σενάριο βασισμένο σε αληθινά γεγονότα ρατσιστικών ταραχών στο Λεβιτάουν της Πενσιλβάνια το 1957
Διαπιστώσεις για το μέγεθος της υποκρισίας, του ρατσισμού και της πατριαρχίας (ενδεικτικές οι σκηνές με τον ανδροκρατούμενο όχλο) που χαρακτηρίζει την αμερικανική κοινωνία, ξεκινώντας από το άτομο, περνώντας στην μεταπολεμική πυρηνική οικογένεια και φτάνοντας ως το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.
Το Suburbicon σκιαγραφεί το νόμιμο παρακράτος που δημιουργήθηκε αμέσως μετά τον Πόλεμο, με τα προάστια που ξεφύτρωσαν σαν δηλητηριώδη μανιτάρια & ισοπέδωσαν τη μεσαία τάξη, αφού στην κοιλιά τους έβραζαν οι κοινωνικές διακρίσεις & από τα σπλάχνα τους εξερράγησαν οι διαφορές. Άσχετα αν οι ιστορικές συμπλοκές πραγματοποιήθηκαν στα μητροπολιτικά κέντρα
Η
ευλογημένη ατέλεια, η πιθανότητα να
αποτυχαίνεις και να ζεις!
Αρχή
δεκαετίας ’60, ψυχρός πόλεμος, αμφίβιο
ανθρωποσαυροειδές ον -που ιθαγενείς
της Λατινικής Αμερικής λάτρευαν ως
Θεό- έχει απαχθεί από την κυβέρνηση
των ΗΠΑ για μυστικά πειράματα σε ειδικό
εργαστήριο στη Βαλτιμόρη, μια μουγκή
καθαρίστρια στο εργαστήριο το βλέπει
φυλακισμένο, μια ασυνήθιστη αγάπη θα
γεννηθεί. Ο Θεός
της κανονικότητας, του αμερικάνικου
ονείρου,
της μάτσο τελειότητας μοιάζει περισσότερο
από όλα με έναν λευκό στρέιτ άντρα,
δυναμικό, ψηλό, clean cut, μοιάζει με άνθρωπο
της θετικής σκέψης και της επίτευξης
των αποτελεσμάτων, μοιάζει με τον ιδανικό
Αμερικάνο.
Από
το "δημιουργηθήκαμε κατ’ εικόνα και
καθ’ ομοίωσιν του Κυρίου" ως τη μορφή
του αμφίβιου όντος, ο εξάρχων των
πειραμάτων βλέπει αποκλίσεις από
Αφροαμερικανούς, γκέι, ανάπηρους,
σοβιετικούς, φαλακρούς κλπ ενδιάμεσα.
Αλλά η διαφορετικότητα είναι ευλογία
& είναι παντού & αν δεν παράξεις, θα
πεταχτείς κι ο ίδιος στο βάθρο της
ιεραρχίας των μη "κανονικών". Με
αυτή την έννοια η «Μορφή του Νερού»
είναι και μια θεολογική
ταινία:
Πώς? Αντιδιαστέλλοντας
στο Θεό
της ευγονικής τελειότητας και της
κανονικοποίησης
το Θεό
όλων των αποκλίσεων από την τελειότητα. Και
κλείνοντας το φιλμ αφήνει να διατρέχουν
οι στίχοι του σούφι
Χακίμ Σανάι
- μυστικιστικής ποίησης - τόσο ακριβείς
στο παραμυθένιο περίγραμμα
"Unable
to perceive the shape of You,
I find You all around me.
Your presence
fills my eyes with Your love,
It humbles my heart, For You are
everywhere”.
"Μην
μπορώντας να συλλάβω τη μορφή σου, σε
βρίσκω παντού γύρω μου. Η
παρουσία σου γεμίζει τα μάτια μου με
την αγάπη Σου. Η
καρδιά μου σφίγγεται, γιατί
είσαι παντού."
Το Pride,
ένας ύμνος
στην αλληλεγγύη των κινημάτων και
την ανθρώπινη φιλία, αναζητά το σημείο
τομής της ομοφυλόφιλης περηφάνιας με
την ταξική περηφάνια των εργατικών
αγώνων.
Η
ταινία μιλά για δύο παράλληλους
αγώνες της εργατικής τάξης:
Πρώτα τον αγώνα των
λεσβιών & των γκέι αντρών στη δεκαετία
του ‘80 ενάντια στην ομοφοβική
προκατάληψη, τη βία στους δρόμους &
την τρομαχτική απειλή του HIV-AIDS.
Και την άλλη μάχη, αυτή των
Βρετανών ανθρακωρύχων να σταματήσουν
τη Μάργκαρετ Θάτσερ & την κυβέρνηση
και να αποτρέψουν το θάνατο των ορυχείων
& του σωματείου τους.
Ήταν
μια εποχή, στην οποία ο Σερ Τζέιμς
Άντερτον,
τότε αρχηγός της Αστυνομίας της ευρύτερης
περιοχής του Μάντσεστερ, έκανε την
ομοφοβική δήλωση ότι όσοι υπέφεραν από
ΑIDS ζούσαν σε “έναν ανθρώπινο βούρκο,
που τον έφτιαξαν οι ίδιοι”. Περιφρονούσε
εξίσου τους απεργούς ανθρακωρύχους. Αποκαλούσε
τις μαζικές πικετοφορίες & τις
διαδηλώσεις ως “τρομοκρατικές πράξεις”
& τα σωματεία “βιομηχανικές μαφίες
με πολιτικά κίνητρα”. Η Θάτσερ
ήξερε ότι χρειαζόταν αντιδραστικούς
συμμάχους στην αστυνομία, όπως ο Άντερτον,
για να τσακίσει τα βρετανικά εργατικά
σωματεία, ξεκινώντας από τους ανθρακωρύχους.
Σε
αυτή την ιστορική συγκυρία ο
Μαρκ Άστον
ήταν ο πρώτος που κατάλαβε τη σύνδεση
ανάμεσα σε δύο κοινωνικές ομάδες που
δέχονται & οι δύο επίθεση
από την τραμπούκο Θάτσερ, τη βάρβαρη
κυβέρνησή της & την πειθήνια
αντιδραστική αστυνομία της.
Ο
Άστον έλεγε στους γκέι ακτιβιστές φίλους
του:“Οι κοινότητες των ανθρακωρύχων
δέχονται την ίδια τρομοκρατία όπως
εμείς, τους κακοποιεί η αστυνομία όπως
εμάς. Η μία κοινότητα θα έπρεπε να
στέκεται αλληλέγγυα στην άλλη. Δεν
είναι λογικό να λες “είμαι γκέι & θα
υπερασπιστώ την γκέι κοινότητα, αλλά
δε με νοιάζει για τίποτα άλλο”.
Στη
μεγαλειώδη εκδήλωση αλληλεγγύης που
διοργάνωσε το LGSM του Μαρκ Άστον στο
Κάμντεν του Λονδίνου, παρόμοια ανταπάντησε
ο εκπρόσωπος σωματείου Ανθρακωρύχων
του Dulais: “Φορέσατε την κονκάρδα μας
"Κάρβουνο όχι Επίδομα Ανεργίας"
(Cole not Dole) και ξέρετε καλά τι θα πει
καταστολή, όπως κι εμείς. Τώρα
θα φορέσουμε εμείς το δικό σας έμβλημα
και θα σας υποστηρίξουμε. Δε θα αλλάξουν
όλα σε μια νύχτα, αλλά τώρα
140.000 ανθρακωρύχοι γνωρίζουν ότι υπάρχουν
και άλλοι αγώνες και άλλα προβλήματα.
Γνωρίζουμε για τους αγώνες των μαύρων,
των ομοφυλόφιλων, για τον πυρηνικό
αφοπλισμό και ποτέ δε θα είμαστε πια οι
ίδιοι”.
LGSM
= Λεσβίες και Ομοφυλόφιλοι Υποστηρίζουν
τους Ανθρακωρύχους
H
LGSM συγκροτήθηκε για να υποστηρίξει τους
Βρετανούς ανθρακωρύχους στην απεργία
του 1984-85 που κράτησε έναν ολόκληρο χρόνο.
Υπήρχαν 11 ομάδες LGSM σε όλη τη Βρετανία,
η LGSM του Λονδίνου -με ιδρυτή τον γενικό
γραμματέα της κομμουνιστικής νεολαίας
Βρετανίας Μαρκ Άστον-
ήταν η μεγαλύτερη. Ο Άστον χάθηκε πρόωρα
από AIDS σε ηλικία 26 ετών το 1987.
Το
πανό στην πορεία
Αν
και “Pits
And Perverts"
ήταν οι πολιτικοί που έθιξαν την ανθρώπινη
αξιοπρέπεια, πολλές φορές η κοινότητα
με τέτοιους όρους αυτοσαρκάζεται, για
να δείξει ότι το πρόβλημα δεν το έχουν
οι πολύχρωμοι άνθρωποι, αλλά όσοι δεν
αποδέχονται την ίδια την ανθρώπινη φύση
όπως είναι.
Η
ακλόνητη στήριξη στη Θάτσερ του μιντιάρχη
Ρούπερτ Μέρντοχ
& της άθλιας φυλλάδας του της Sun,
που ξερνούσε εμετούς ομοφοβίας &
αντισυνδικαλιστικής προπαγάνδας, έδωσε
αυτόν τον πρωτοσέλιδο τίτλο "Λάκκοι
- Ανώμαλοι" δηλ. Λαγουμιτζήδες
(ανθρακωρύχοι) & Γκέι, σκοπεύοντας
να γελοιοποιήσει το κύμα συμπαράστασης
στην απεργία από τις λεσβίες & τους
ομοφυλόφιλους
άντρες.
Η ζωή της Κάτια καταρρέι όταν ο κουρδικής καταγωγής άνδρας και ο μικρός γιος της σκοτώνονται σε βομβιστική επίθεση. Προσπαθώντας να συνέλθει, θα βρεθεί μάρτυρας στη δίκη δύο υπόπτων νεοναζί για τους οποίους όμως δεν υπάρχουν ατράνταχτα ενοχοποιητικά στοιχεία.
Σε ποια από τις 2 πλευρές είναι η άλλη όψη της ελπίδας; Στο άνοιγμα
της ταινίας στο αμπάρι του πλοίου κατάμαυρος από το κάρβουνο στο λιμάνι
του Ελσίνκι ή στη στεριά στο τέλος λαβωμένος από τους νεοναζί;
Σε μια χώρα που δεν υπάρχει χώρος για έναν πρόσφυγα, στην καλωσύνη των ξένων υπάρχει άφθονος, απρόσμενα, χωρίς δεύτερη σκέψη. Ο Καουρισμάκι δε φοβάται τη σάτιρα. Φοβάται μόνο τους σημερινούς ανθρώπους που ξεχνούν την ανοχή και την αξιοπρέπεια.
Ο αυτοδιαχειριζόμενος κοινωνικός χώρος PASAMONTAÑA με τους δημιουργούς της ταινίας, τον σκηνοθέτη Κυριάκο Κατζουράκη & την Κάτια Γέρου, προβάλλουμε και συζητάμε για τα κεντρικά ζητήματα που θέτει η ταινία, την Kυριακή 22 Aπρίλη 2018, στον κινηματογράφο Πλειάδες, στο Πνευματικό Kέντρο του Δήμου Kορυδαλλού, Λαμπράκη & Ταξιαρχών, με ελεύθερη είσοδο.
Παρά τη συμμετοχή της στο Διεθνές Φεστιβάλ του Μόντρεαλ 2017 & στο 58ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, η ταινία «Ussak» του Κυριάκου Κατζουράκη δεν έτυχε καλής υποδοχής από τους ενσωματωμένους στο σύστημα κριτικούς ή διανομής ταινιών! Όχι για την καλλιτεχνική της αξία, με αυτή δεν ασχολήθηκαν, όσο για τα οράματα, τις “ουτοπίες”, τα μηνύματα που εκπέμπει..
Ας δούμε για τί μιλά το USSAK:
Το 2012 άρχισε να γράφεται το σενάριο του USSAK εν μέσω αναταραχής στη χώρα. Με άλμα στο χρόνο (20 με 30 χρόνια μετά), η ταινία προβάλλει φόβους & ελπίδες σε δυστοπικό μέλλον, όπου κυριαρχούν μελανοχίτωνες, ξένοι επενδυτές και δημοσιογράφοι προσκολλούμενοι της εξουσίας. Πρόσωπα βυθισμένα σε απάθεια και ψευδαισθήσεις, μέσα από συναντήσεις και άγριες συγκρούσεις, αφυπνίζονται και διεκδικούν μιαν άλλη ζωή. Στη βάση της ιστορίας η έννοια του σπόρου με όποια μορφή -κυριολεκτική, μεταφορική, συμβολική- μπορεί να τον σκεφτεί κανείς.
Με φόντο μια χώρα διαλυμένη και φοβισμένη κάπου στο κοντινό μέλλον, παρακολουθούμε τις ζωές και τις ιστορίες μιας σειράς ετερόκλητων ανθρώπων: Μιας πρώην περφόρμερ του δρόμου που δουλεύει στην γκαρνταρόμπα ενός σκυλάδικου, ενός 8χρονου κοριτσιού που περιφέρεται στους επικίνδυνους δρόμους, μιας ομάδας περιθωριακών που προσπαθούν να αντισταθούν, ενός ντραγκ/σόουμαν που απαγγέλει Καρούζο, ενός θρυλικού πιανίστα, του αρχηγού μιας ακαθόριστης σκοτεινής εξουσίας, αγροτών που προσπαθούν να προστατέψουν τα χωράφια τους από τους μεταλλαγμένους σπόρους, αλλά και μελών μιας ιδιότυπης λέσχης που ανησυχούν «μην ξυπνήσουν αναρχικά ανακλαστικά», υποστηρίζοντας την ίδια ώρα πως «κανείς δεν σηκώνει κεφάλι, γιατί δεν έχει»!
Κι αν χειροτερέψουν τα πράγματα;
Κι αν η ζωή γίνει ακόμη πιο αφιλόξενη και οι συνθήκες ακόμη πιο ακραίες;
Κι αν δε φανεί στο άμεσο μέλλον ένα αντίπαλο δέος που να σταθεί απέναντι σ’ όλα αυτά, απαιτώντας τα αυτονόητα;
Κι αν η ψυχή των ανθρώπων συρρικνωθεί ακόμη πιο πολύ, αν παραιτηθεί και πάψει να διεκδικεί μια ζωή με πληρότητα, όπως της αξίζει, τί γίνεται τότε;
Οι κεντρικοί ήρωες ζώντας κλεισμένοι στον μικρόκοσμό τους, είναι εγκλωβισμένοι σ’ έναν άκρατο εγωισμό. Όταν όμως οι συγκρούσεις πυκνώνουν και γίνονται αφόρητες, κάτι αλλάζει στον καθένα από αυτούς και αρχίζει μια αλυσιδωτή αφύπνιση.
Η ταινία εξερευνά την έννοια της κοινότητας & το νόημα μιας ουτοπίας καθόλου ρομαντικής, όπως ακούγεται στο φινάλε: «Ο ουτοπιστής είναι σκληρός σαν ατσάλι. Ο απόλυτος υλιστής. Ο ουτοπιστής απαιτεί το γέλιο του πίσω & δίνει φωνή σε αυτούς που δεν έχουν".